Οι Έλληνες κάτοικοι της Σμύρνης αγαπούσαν ιδιαίτερα τη μουσική και το τραγούδι. Η Σμύρνη είχε πολλούς ξακουστούς μουσικούς, οι οποίοι έπαιζαν σε κέντρα των μαχαλάδων και των προαστίων της Σμύρνης, δηλαδή, σε καφενέδες, μπακαλοταβέρνες αλλά και σε σπίτια πλουσίων Ελλήνων σε γάμους, αρραβώνες, βαφτίσια αλλά ακόμα και για κάποιους που ήθελαν να κάνουν καντάδες στις αγαπημένες τους.

Οι οργανοπαίχτες στη Σμύρνη έπαιζαν τα παρακάτω όργανα μερικά από τα οποία ήταν γνωστά και στην Ελλάδα. Μετά την εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα, τα όργανα αυτά έγιναν ευρέως γνωστά. Η μουσική, τα τραγούδια και οι χοροί της λαϊκής μας παράδοσης αποτελούν κληρονομιά των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.


Μουσικά όργανα που συναντάμε στη Μουσική της Μικράς Ασίας


Λαούτο

Το λαούτο είναι έγχορδο όργανο και αποτελείται από ένα μεγάλο αχλαδόσχημο ηχείο που καταλήγει σε ένα μακρύ χέρι (βραχίονα). Για πρώτη φορά ένα όργανο που μοιάζει με το λαούτο εμφανίστηκε στην Αίγυπτο το 1300 π.Χ.

laouto_(1).jpg




Ούτι

Το ούτι μοιάζει πολύ με το λαούτο, είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στις αραβικές χώρες και έχει μικρότερο χέρι.



outi.jpg



Λύρα

Η λύρα παίζεται με δοξάρι. Ακουστικά, έχει κάποια ομοιότητα με το βιολί. Είναι όμως, διαφορετικός ο τρόπος που κρατείται η λύρα, καθώς δεν ακουμπάει το σκάφος της στο λαιμό του οργανοπαίχτη όπως το βιολί αλλά ακουμπάει συνήθως στο γόνατο του όταν είναι καθιστός ή στηρίζεται στην κοιλιακή χώρα όταν είναι όρθιος. Λόγω του έντονου ακουστικού χαρακτήρα της, αποτελεί συχνά κύριο όργανο στα μουσικά σχήματα, ενώ συνοδεύεται συχνά από λαούτο ή/και νταούλι. Οι Ρωμιοί της Κωνσταντινούπολης είχαν την πολίτικη λύρα (αχλαδόσχημη) ενώ οι Πόντιοι την ποντιακή λύρα ή κεμεντζέ.
politikilira.jpg

Κανονάκι

Το κανονάκι ή ψαλτήριο αποτελείται από ένα ηχείο σε σχήμα ορθογώνιου τραπεζίου, πάνω στο οποίο είναι τεντωμένες οι 72 χορδές του κατά μήκος των δύο παράλληλων πλευρών του. Το κανονάκι παίζεται πάνω στα πόδια του οργανοπαίχτη με δύο πένες ή νύχια, όπως λέγονται. Ο οργανοπαίχτης με αυτά τσιμπάει τις χορδές, συνήθως με το αριστερό χέρι τις χαμηλές και το δεξί τις ψηλότερες. Το ιδιαίτερο ηχόχρωμα και οι ανεξάντλητες δυνατότητές του βοήθησαν στην εξάπλωσή του και σήμερα ομορφαίνει τις μουσικές όλου του κόσμου.
Kanonaki_4.jpg



Σαντούρι

Το σαντούρι, σε σχήμα ισοσκελούς τραπεζίου, έχει μεταλλικές χορδές κατά μήκος των δυο παράλληλων πλευρών του. Είναι τοποθετημένο πάνω σε βάση, πάνω από τα γόνατα του οργανοπαίκτη. Πολλές φορές είναι κρεμασμένο στους ώμους, όταν στον γάμο πηγαίνουν να πάρουν τη νύφη, σε πατινάδες κλπ, (έθιμο που στις μέρες μας τείνει να εκλείψει). Παίζεται με δυο λεπτά ραβδάκια, τις μπαγκέτες, τυλιγμένα στις άκρες με βαμβάκι ή δέρμα. Οι μπαγκέτες, με το άκρο τους γυρισμένο λίγο προς τα πάνω, κρατιούνται ανάμεσα στον δείκτη και το μεσαίο δάκτυλο, με τη βοήθεια του αντίχειρα. Στο παίξιμο χρησιμοποιείται κυρίως ο καρπός του χεριού και λιγότερο τα δάκτυλα.
Η πλατιά διάδοση του σαντουριού στον ελλαδικό χώρο οφείλεται στους `Ελληνες της Μ.Ασίας που ήρθαν μετά τη μικρασιατική καταστροφή. Το σαντούρι παιζόταν βέβαια και πριν το 1922 στην ηπειρωτική και νησιώτικη Ελλάδα, σε περιορισμένη κλίμακα. Χάρη στις εκφραστικές του δυνατότητες γίνεται γρήγορα ένα από τα απαραίτητα όργανα της "κομπανίας" (κλαρίνο, βιολί, σαντούρι, λαούτο).


sant.jpg



Χοροί

Στη Σμύρνη υπήρχαν χοροί που χορεύονταν σε όλη την Ελλάδα: καλαματιανός, συρτός αλλά και πολλοί τοπικοί χοροί όπως ο καρσιλαμάς, αντικριστός χορός (στα τούρκικα carsi=αντίκρυ), ο ζεϊμπέκικος, το τσιφτετέλι, ο χασάπικος και άλλοι.

Καρσιλαμάς

Στην παραδοσιακή εκτέλεση του χορού, οι γυναίκες κρατούν μαντίλι με διαγώνιες άκρες, με λυγισμένα τα χέρια στους αγκώνες, και κινούν τα χέρια δεξιά κι αριστερά, ταυτόχρονα περιστρέφουν το μαντίλι κυκλικά στη μία κατεύθυνση, ώσπου να διπλωθεί και να ξεδιπλωθεί στην αντίθετη κίνηση.
Συνηθιζόταν παλαιότερα στις γαμήλιες τελετές και στις διασκεδάσεις. Χορεύεται συνήθως αντικριστά και παίρνει το όνομα του από αυτή την ιδιαιτερότητα, αφού «καρσί» στα τουρκικά σημαίνει απέναντι. Χορεύεται από ένα ζευγάρι ή πολλά ζευγάρια. Ο καρσιλαμάς, εκτός από τα παράλια της Μικράς Ασίας, χορευόταν στη Θράκη και στη Λέσβο.




Απτάλικος

Είδος καρσιλαμά ή ζεϊμπέκικου, που χορεύεται από ένα ή δύο άτομα, αντικριστά γύρω από ένα νοερό κύκλο. Οι χορευτές έχουν ιδιαίτερη κάμψη του σώματος προς τα εμπρός, κύρτωμα των ώμων προς τα εμπρός, με τα χέρια στο ύψος των ώμων, λυγισμένα στους αγκώνες. Δεν υπάρχει καμιά απολύτως τυποποίηση στα βήματα του χορού. Ο κάθε χορευτής έχει τις δικές του κινήσεις, τα δικά του βήματα, τις δικές του φιγούρες και χορεύει με όποιο τρόπο θέλει αυτός, αρκεί να μπορεί να εξωτερικεύει τα ψυχικά του συναισθήματα και να εκφράζεται με τις κινήσεις που κάνει.






Χασάπικος πολίτικος

Χορός που χορευόταν στο Βυζάντιο από τους χασάπηδες της πόλης. Λέγεται και μακελάρικος (μακελάρης = χασάπης).





Σμυρναίικος μπάλος

Χορός ερωτικός, ο μπάλος χορεύεται αντικριστά από άντρα και γυναίκα και ο άντρας φλερτάρει τη γυναίκα.